Perfekt: Ik heff maakt
Dat Perfekt is de wichtigste Vergangenheitstied in’t Plattdüütsche! In’t Alldag bruukt man meist Perfekt, nich Imperfekt.
Bildung
hebben/sien + Partizip II
- Ik heff dat maakt. (Ich habe das gemacht.)
- He is na Huus gahn. (Er ist nach Hause gegangen.)
Partizip II bilden
Regelmäßige Verben: ge- + Staam + -t
| Infinitiv | Partizip II |
|---|---|
| maken | ge-maak-t |
| snacken | ge-snack-t |
| wohnen | ge-wahn-t |
| arbeiden | ge-arbeid-t |
| speeln | ge-speel-t |
| lehrn | ge-lehr-t |
| fragen | ge-fraag-t |
| hören | ge-höör-t |
| kopen | ge-koop-t |
Bispillen:
- Ik heff dat gemaakt. (Ich habe das gemacht.)
- He hett Platt snackt. (Er hat Platt gesprochen.)
- Wi hebbt Football speelt. (Wir haben Fußball gespielt.)
Unregelmäßige Verben: ge- + Staam (mit Vokalwechsel) + -en
| Infinitiv | Partizip II |
|---|---|
| gahn | gahn (ahn ge-!) |
| kamen | kamen (ahn ge-!) |
| geven | geven |
| nehmen | nommen |
| sehen | sehen |
| eten | eten |
| drinken | drunken |
| slapen | slapen |
| schrieven | schreven |
| blieven | bleven |
| finnen | funnen |
| singen | sungen |
| bringen | brocht |
| denken | dacht |
| köpen | kofft |
| weeten | wusst |
Bispillen:
- Ik bün na Huus gahn. (Ich bin nach Hause gegangen.)
- Se is güstern kamen. (Sie ist gestern gekommen.)
- He hett dat Book schreven. (Er hat das Buch geschrieben.)
Hebben oder Sien?
Mit “hebben”
De meisten Verben bruukt hebben:
- Ik heff dat maakt.
- He hett Koffje drunken.
- Wi hebbt Football speelt.
Mit “sien”
Verben vun Beweegung oder Ännerung bruukt sien:
| Verb | Bispill |
|---|---|
| gahn | Ik bün gahn. |
| kamen | He is kamen. |
| lopen | Se is lopen. |
| föhren | Wi sünd föhrt. |
| flegen | Ji sünd flogen. |
| fallen | He is fallen. |
| blieven | Ik bün bleven. |
| warden | He is worden. |
Bispillen:
- Ik bün na Hamborg föhrt. (Ich bin nach Hamburg gefahren.)
- He is to laat kamen. (Er ist zu spät gekommen.)
- Se is dor bleven. (Sie ist dort geblieben.)
Satzstellung
Hauptsatz
Dat Partizip steiht an’t Eenn:
- Ik heff güstern Football speelt.
- He is morgens na School gahn.
Mit Modalverb
- Ik heff dat nich maken kunnt. (Ich habe das nicht machen können.)
Dialog
Mudder: Wo büst du güstern ween? Dochter: Ik bün in de Stadt ween. Ik heff en nee Kleed kofft. Mudder: Hest du Maria sehn? Dochter: Jo, wi sünd tosamen Koffje drinken gahn. Mudder: Dat is schöön! Wat hett se vertellt? Dochter: Se hett seggt, dat se en nee Arbeit funnen hett. Mudder: Wunnerbor! Wo is se denn ankamen?
Övung
Bild dat Perfekt:
- Ik ___ (maken) dat.
- He ___ (gahn) na Huus.
- Wi ___ (eten) Fisch.
- Se ___ (kamen) güstern.
- Ji ___ (snacken) Platt.
Lösung: heff maakt, is gahn, hebbt eten, is kamen, hebbt snackt
De Wahl tüschen “hebben” un “sien” as Hülpsverb im Perfekt folgt een klore Regel: Verben, de en Beweegung oder Toestandswechsel utdrückt, bruukt “sien” — so as “gahn”, “kamen”, “lopen”, “blieven”. Disse Regel gifft dat ook im Hoochdüütschen un Niederländischen, aver nich im Engelischen, wo man jümmers “have” bruukt.