Imperfekt: De eenfache Vergangenheit
Dat Imperfekt (ook Präteritum) beschrifft Saken, de in de Vergangenheit passeert sünd.
Regelmäßige Verben
Bi regelmäßige Verben warrt -de oder -te anhungen:
maken → maakde
| Person | Imperfekt |
|---|---|
| ik | maakde |
| du | maakdest |
| he/se/dat | maakde |
| wi | maakden |
| ji | maakden |
| se | maakden |
Bispillen:
- Ik maakde mien Arbeit. (Ich machte meine Arbeit.)
- He maakde dat good. (Er machte das gut.)
- Wi maakden en Utfloog. (Wir machten einen Ausflug.)
Mehr regelmäßige Verben
| Infinitiv | ik/he | wi/se |
|---|---|---|
| snacken | snackde | snackden |
| wohnen | wahnde | wahnden |
| arbeiden | arbeidde | arbeidden |
| speeln | speelde | speelden |
| lehrn | lehrde | lehrden |
| fragen | fraagde | fraagden |
Unregelmäßige Verben
Starke Verben wesselt den Stammvokal:
sien (sein)
| Person | Imperfekt |
|---|---|
| ik | weer |
| du | weerst |
| he/se/dat | weer |
| wi | weern |
| ji | weern |
| se | weern |
Bispillen:
- Ik weer in Hamborg. (Ich war in Hamburg.)
- Dat weer good. (Das war gut.)
hebben (haben)
| Person | Imperfekt |
|---|---|
| ik | harr / harr |
| du | harrst |
| he/se/dat | harr |
| wi | harrn |
| ji | harrn |
| se | harrn |
Bispillen:
- Ik harr keen Tiet. (Ich hatte keine Zeit.)
- Wi harrn Glück. (Wir hatten Glück.)
Wichtige starke Verben
| Infinitiv | Präsens (he) | Imperfekt (ik/he) |
|---|---|---|
| gahn | geiht | güng |
| kamen | kümmt | keem |
| geven | gifft | geev |
| nehmen | nimmt | nehm |
| sehen | sücht | seeg |
| eten | itt | eet |
| drinken | drinkt | drunk |
| slapen | slöppt | sleep |
| lopen | löppt | leep |
| schrieven | schrifft | schreev |
| blieven | blifft | bleev |
| rieten | ritt | reet |
| finnen | finnt | fünn |
Bispillen:
- He güng na Huus. (Er ging nach Hause.)
- Se keem güstern. (Sie kam gestern.)
- Ik seeg em nich. (Ich sah ihn nicht.)
- Wi drunk Koffje. (Wir tranken Kaffee.)
Modalverben im Imperfekt
| Infinitiv | Präsens (ik) | Imperfekt (ik) |
|---|---|---|
| könen | kann | kunn |
| möten | mutt | muss |
| wüllen | will | wull |
| schölen | schall | schull |
| mögen | mag | moch |
| dörven | dörv | dörv |
Bispillen:
- Ik kunn dat nich maken. (Ich konnte das nicht machen.)
- He muss arbeiden. (Er musste arbeiten.)
- Wi wulln kamen. (Wir wollten kommen.)
Wann bruukt man dat Imperfekt?
-
Erzählen vun de Vergangenheit:
- Dat weer eenmaal en König…
-
Schriftliche Texte:
- He schreev en Book.
-
Mit “sien”, “hebben” un Modalverben:
- Ik weer mööd.
- Ik harr keen Tiet.
- Ik kunn nich kamen.
Opmaarkt: In de Alldag bruukt Plattdüütsch oft dat Perfekt insteed vun Imperfekt!
Dialog
Opa: Güstern weer ik in de Stadt. Enkel: Wat maakdest du dor? Opa: Ik güng in’t Museum. Dat weer bannig intressant. Enkel: Weern dor veele Lüüd? Opa: Nee, dat weer nich so vull. Ik harr veel Tiet to kieken. Enkel: Un denn? Opa: Denn drunk ik en Koffje un keem na Huus torüch.
Övung
Sett in’t Imperfekt:
- Ik ___ (sien) in Bremen.
- He ___ (hebben) keen Auto.
- Wi ___ (gahn) na School.
- Se ___ (maken) Huusarbeit.
- Ik ___ (könen) dat nich verstahn.
Lösung: weer, harr, güngen, maakden, kunn
In’t gesproken Plattdüütsch bruukt man meist dat Perfekt statt dat Imperfekt — so as ok im Hoochdüütschen in de Umgangssprook. Aver “sien”, “hebben” un de Modalverben maakt een Ütnaam: “Ik weer mööd” (nicht “Ik bün mööd ween”) un “Ik harr keen Tiet” klingt natürlicher as de Perfektform.