Schleswig-Holsteinisch Platt
Schleswig-Holstein — dat Land twischen twee Seen — hett een riek Platt-Tradischoon. Hier schrev Klaus Groth sien berühmt “Quickborn”. Hier snackt de Lüüd noch “ik”, “heff” un “dat” — un dat klingt fien.
Schleswig-Holsteinisch vs. Mecklenborgisch
| Aspekt | Schleswig-Holstein | Mecklenborg |
|---|---|---|
| Ik-Form | ik | ick |
| Hebben | ik heff | ick heww |
| Klang | Licht, klar | Brummeliger, schwerer |
| Dänisch-Einfluss | Stark (Schleswig) | Gering |
In Schleswig (Nord-Schleswig-Holstein) is de Platt-Dialekt stark vun Dänisch beeinflusst — Wöör wie hej (hi), ja (ja) un dänische Ortsnamen mingen sik in.
Klaus Groth un “Quickborn”
Klaus Groth (1819–1899) is de größte Dichter vun Schleswig-Holstein. Sien Gedichtsammlung “Quickborn” (1852) gilt as een Meisterwerk.
En Stelle ut “Quickborn”:
O Judenboom, o Judenboom, du stand’ in mienen Dromen, mit dienen Blöten, wit un schöön, bin ick to dir kamen.
Wöörklaring:
- Judenboom — Holunderbusch / Fliederbaum
- mienen Dromen — meinen Träumen
- Blöten — Blüten
- wit un schöön — weiß und schön
Typische Schleswig-Holsteinische Wöör
| Schleswig-Holstein | Hoochdüütsch |
|---|---|
| Ik | Ich |
| heff | habe |
| denn | dann |
| Büx | Hose |
| Mudder | Mutter |
| Vadder | Vater |
| Barg | Berg / Hügel |
| Strom | Fluss / Storm |
Dialog: SH-Platt
Lena: “Moin! Wo geiht dat di?” Klaus: “Goot, dank di. Un di?” Lena: “Ok goot. Hest du de niee Büx al an?” Klaus: “Nee, de passt mi nich.” Lena: “Schad!”
Wöörklaring:
- Moin! — Guten Tag! (jederzeit)
- Wo geiht dat di? — Wie geht es dir?
- Büx — Hose
- passt mi nich — passt mir nicht
- Schad! — Schade!
Schleswig-Holstein is groot — un de Dialekte variiert vun Region to Region. En Flensburger snackt annerst as en Lübecker, un en Ditmarser hett sien eegen Wöör!
Dithmarsisch — en besünner Subdialekt
Dithmarschen (Westküst SH) hett sien eegen Klang:
| Dithmarsisch | Hochdüütsch |
|---|---|
| ick | ich (wie Mecklenborgisch!) |
| Kohl | Kohl (Gemüse) |
| Tün | Zaun |
| Böver | oben |
Schleswig-Holstein Platt-Quiz
Nächste Lekschoon: Hamborgisch Platt