Plattdüütsche Dialekte: En Överblick
Plattdüütsch is keen eenheitliche Spraak — dat gifft veele regionale Varietäten. Disse Lekschoon gifft di en Överblick öber de wichtigsten Dialektgruppen.
De Hoofd-Dialektgruppen
1. Noordneddersassisch
Regionen: Hamborg, Sleswig-Holsteen, Noordneddersassen
Charakteristisch:
- “ik” för “ich”
- “dat” för “das”
- Küstennahe Utspraak
- Veele Dehnungen: Huus, Muus, Boom
Bispill: “Ik heff dat nich weten.” (Ich habe das nicht gewusst.)
2. Oostfäälsch
Regionen: Braunschweig, Hannover, Göttingen
Charakteristisch:
- “ek” statt “ik” för “ich”
- Closer to Hoochdüütsch
- Sachte Utspraak
Bispill: “Ek hewwe dat nich eweten.” (Ich habe das nicht gewusst.)
3. Mäkelborg-Vörpommersch
Regionen: Mäkelborg-Vörpommern
Karakteristisch:
- Langtogen Vokale
- Typisch Singsang
- Fritz Reuters Dialekt
Bispill: “Ick hew dat nich wüsst.” (Ich habe das nicht gewusst.)
4. Oostfreesch Platt
Regionen: Oostfreesland
Charakteristisch:
- Stark friesisch Invlood
- Eigen Wörterschatz
- Besünners eigenstännig
Bispill: “Ik heb dat nich weten.” (Ich habe das nicht gewusst.)
Interessant: Dat Oostfreesche Platt hett veele Wöör, de man bloot dor brukt — as “lüttje” (klein) oder “moi” (schöön).
Vergliekstabelle
| Hoochdüütsch | Noordnedders. | Oostfäälsch | Mäkelborg | Oostfreesch |
|---|---|---|---|---|
| ich | ik | ek | ick | ik |
| nicht | nich | nich | nich | nich |
| haben | hebben | hewwen | hebben | hebben |
| klein | lütt | lüttje | lütt | lüttje |
| sprechen | snacken | küern | snacken | praten |
| Haus | Huus | Hius | Huus | Huus |
| gut | good | gaut | goot | good |
Lautliche Ünnerscheede
Dat “s” vör Konsonanten
| Region | Bispill | Utspraak |
|---|---|---|
| Noorden | ”Steen” (Stein) | sachtet “s” |
| Oosten | ”Steen” | schaarpt “sch” |
Den “ei”-Klang
| Hoochdüütsch | Nördlich | Össtlich |
|---|---|---|
| Stein | Steen | Steen |
| Zeit | Tied | Tiet |
| weiß | witt | weet |
Wichtig to weeten: Dat gifft keen “richtig” Plattdüütsch! Alle Dialekte sünd gliekwerdig un hebbt ehr eegen Geschicht un Schöönheit.
Dialektkontinuum
De Grenzen twischen de Dialekten sünd fließend. Jo closer twee Plaatzen tosamenliggt, je ähnlicher is ehr Platt. An de Rannen entstaaht Mischformen.
Hamborg ←→ Mäkelborg ←→ Vörpommern
↓
Neddersassen ←→ OostfalenWat is “Missingsch”?
Missingsch is keen richtig Dialekt — dat is en Mischung ut Plattdüütsch un Hoochdüütsch:
“Ik hab dat gestern gemacht.” (Platt “ik” + Hoochdüütsch Rest)
Dit hört man faken bi Lüüd, de as Kind Platt leert hebbt man denn Hoochdüütsch snacken mösst.
Prüv dien Dialekt-Weeten
Nächste Lekschoon: Holsteensch Platt im Detail