Konsonanten: De Medluute
De Konsonanten in’t Plattdüütsche sünd anners as in’t Hoochdüütsche. Hier leers du de wichtigsten Ünnerscheeden.
Wichtige Konsonantenwessels
ch → k
Dit is een vun de wichtigsten Kennteeken vun’t Plattdüütsche:
| Hoochdüütsch | Plattdüütsch | Utspraak |
|---|---|---|
| ich | ik | [ik] |
| machen | maken | [maːkn̩] |
| Kuchen | Koken | [koːkn̩] |
| suchen | söken | [zøːkn̩] |
| Buch | Book | [boːk] |
| noch | noch | [nɔx] |
Opmaarkt: An’t Eenn vun en Woort blifft “ch” mitmaal “ch”:
- noch (noch)
- doch (doch)
pf → p
| Hoochdüütsch | Plattdüütsch |
|---|---|
| Pferd | Peerd |
| Apfel | Appel |
| Pfanne | Pann |
| Pfund | Pund |
| Pflanze | Plant |
z/tz → t/tt
| Hoochdüütsch | Plattdüütsch |
|---|---|
| Zeit | Tiet |
| Herz | Hart |
| Katze | Katt |
| sitzen | sitten |
| Salz | Solt |
ss/ß → t
| Hoochdüütsch | Plattdüütsch |
|---|---|
| Wasser | Water |
| essen | eten |
| Straße | Straat |
| weiß | witt |
| heiß | heet |
De Wessel vun ch → k is een vun de wichtigsten Regeln in’t Plattdüütsche. Disse Verännerung nöömt sik “Tweede Hoogdüütsche Lautverschiebung” – Hoochdüütsch hett de Konsonanten verschaven, Plattdüütsch hett de oorsprünklichen Formen behollen. Deshalv is Platt in veelen Punkten öller as Hoochdüütsch!
Typisch plattdüütsche Konsonanten
Das “sch” in’t Plattdüütsche
Plattdüütsch snackt “sch” wied vörn in’t Muul:
- Schipp (Schiff)
- School (Schule)
- Fisch (Fisch)
Das “j”
“J” warrt klaar utsproken:
- jo (ja)
- Jung (Junge)
- Johr (Jahr)
Das “w”
“W” is as in’t Hoochdüütsche:
- Water (Wasser)
- Wark (Werk)
- weten (wissen)
Dubbelte Konsonanten
Dubbelte Konsonanten wiest, dat de Vokal vörbi kort is:
| Woort | Vokal |
|---|---|
| Katt | kort a |
| sitten | kort i |
| Kopp | kort o |
| Mütt | kort ü |
Övung
Verännern to Plattdüütsch:
- machen → ?
- Wasser → ?
- Apfel → ?
- Zeit → ?
- ich → ?
Lösung: maken, Water, Appel, Tiet, ik