Schrieven op Platt
Plattdüütsch to schrieven is nich alltied eenfach – man mit en poor Tipps klappt dat!
Rechtschrieven: De Grundlagen
Plattdüütsch hett keen offizielle Rechtschrieven - verscheeden Regionen schrifft verscheeden. Man hier sünd en poor algemeine Richtlinien:
Lange un korte Vokale
Lange Vokale warrt oft dubbelt schreven:
| Plattdüütsch | Hoochdüütsch |
|---|---|
| ee in Peerd | Pferd |
| oo in groot | groß |
| aa in Maand | Monat |
| uu in Huus | Haus |
Korte Vokale stahnd alleen:
| Plattdüütsch | Hoochdüütsch |
|---|---|
| e in eten | essen |
| o in koolt | kalt |
| a in Mann | Mann |
Besünnere Luute
| Luut | Schriefwies | Beispiel |
|---|---|---|
| /ü/ | ü oder oe | hüüt / hoet |
| /ö/ | ö oder oe | Köök / Koek |
| /oi/ | oi oder eu | Froid / Freud |
| /au/ | au oder ou | Huus / Hous |
Konsonanten
| Plattdüütsch | Hoochdüütsch | Beispiel |
|---|---|---|
| k (nich ch) | ch | maken (machen) |
| p (nich pf) | pf | Peerd (Pferd) |
| t (nich z) | z | Tiet (Zeit) |
| tt (nich ss) | ss | Water (Wasser) |
Textformen
1. Breef (Brief)
Informell:
Moin Peter!
Wo geiht di dat? Mi geiht dat good.
Ik wull di mal fragen, of du Lust hest,
op Besöök to kamen.
Schriif mi mal!
Dien HansFormell:
Goden Dag Herr Müller!
Ik schriif Jo, wiel...
Mit frundlichen Gröten
Hans Meyer2. Verhaal (Geschichte)
As ik noch lütt weer, hett mien Opa mi jümmers Geschichten vertellt. He seet in sien groten Stohl un röök sien Piep. “Kumm her, Jung”, sä he, “ik vertell di vun de olle Tieden…“
3. Gedicht (Poem)
De Maand schient hell
Oever Land un Meer,
Dat Water is so still
As wenn nix weer.Een vun de häufigsten Fehler bi’t Plattschriefen: To veel Hoochdüütsch! Wenn du schrifft “Ik bin gegangen”, is dat falsch – richtig is “Ik bün gahn”. Probieer jümmers, dat hoochdüütsche Woort dör’t plattdüütsche to versetten, statt bloots de Schriefwies to ännern.
Tipps för’t Schrieven
1. So schrieven as du snackst
Probeer, de Luute so uptoschriefen, as du se hörst:
Hoochdüütsch: “Ich habe es gemacht.” Plattdüütsch: “Ik heff dat maakt.”
2. Konsistent bliewen
Kies een Schriefwies un bliev dorbi:
- Nich: “Ik heff” (Satz 1) un “Eck hewwe” (Satz 2)
- Lever: Eene Form för de hele Text
3. Bi en Wöörbook kieken
Wenn du nich seker büst, kiek in en plattdüütsches Wöörbook:
- Sass-Wöörbook
- Plattdüütsch-Wöörbook online
- Regionale Wöörbööker
4. Luut lesen
Lees dien Text luut vör. Klingt dat good? Klingt dat plattdüütsch?
Vanlige Fehler
1. To veel Hoochdüütsch
❌ “Ik bin gegangen to den Laden.” ✓ “Ik bün nah’n Laden gahn.”
2. Falsche Satzstellung
❌ “Gestern ik heff dit maakt.” ✓ “Gestern heff ik dat maakt.” (Verb op Positschoon 2!)
3. Falsche Verformen
❌ “He haben dat maakt.” ✓ “He hett dat maakt.”
Övung
1. Översett in’t Plattdüütsche:
Schriif en körten Text (3-4 Sätze) över:
- Wat du gistern maakt hest
- Wo du wohnst
- Wat du gern doon deist
Beispiellösung:
Gestern bün ik in de Stadt west. Ik heff mien Fründ Peter troffen. Wi sünd in en Kaffee gahn un hefft snackt. Dat weer schön!
2. Verbeter de Fehler:
- “Ich kann dat nich verstahn.”
- “Gestern er hat kocht.”
- “De Huus is groot.”
Lösungen:
- “Ik kann dat nich verstahn.”
- “Gestern hett he kaakt.”
- “Dat Huus is groot.”